EUROPAPLEIN

Toekomstige tunnelmonden bij Europaplein Toekomstige tunnelmonden bij Europaplein
Wapening (stalen vlechtwerk) voor de tunnelmonden Wapening (stalen vlechtwerk) voor de tunnelmonden
Eerste gesloten tunnelmoot Eerste gesloten tunnelmoot

Moten. Wat zijn dat?

De bouwkuip voor de A2-tunnel is onderverdeeld in moten. Elke moot is 24 meter lang. Bij Europaplein-Zuid ligt moot 1. De laatste moot ligt bij kruispunt Geusselt. Tijdens de aanleg van de bouwkuip-wanden worden ook tussen de verschillende moten damwanden aangebracht. Zo ontstaan 'compartimenten' die per stuk ontgraven kunnen worden.
Het eerste deel van het dak van de onderste tunnelbuizen wordt bij 'moot 10' gebouwd.
situatie met retourbemaling situatie met retourbemaling
Situatie zonder retourbemaling Situatie zonder retourbemaling

BOUWKUIP EUROPAPLEIN-ZUID

Bijgewerkt op 26 september 2012

In het najaar van 2011 begon Avenue2 bij Europaplein-Zuid met het intrillen van damwandplanken. De damwandplanken vormen de wanden van de bouwkuip waarbinnen de A2-tunnel gebouwd wordt. Woensdag 29 februari 2012 kon het uitgraven van de bouwkuip bij Europaplein van start gaan. Bij Europaplein-Zuid worden de zuidelijke tunnelmonden gebouwd waar u straks, eind 2016, de tunnel in- en uitrijdt.

Wilt u weten hoe damwandenplanken worden ingetrild? Kijk dan hier voor een film.
Waarom een bouwkuip?
Om de tunnel droog en veilig te kunnen bouwen, is een bouwkuip nodig. Omdat de ruimte in de stad, zeker rondom de N2 heel beperkt is, moet de bouwkuip voor de gestapelde A2-tunnel verticale wanden krijgen. Die wanden worden verstevigd met damwanden. De damwanden zorgen ervoor dat de wanden stevig genoeg zijn en de bouwkuip waterdicht is. De bouwkuip fungeert zo als een 'droogdok' voor de bouw van de daadwerkelijke tunnel. Nadat de tunnel is gebouwd, worden de damwandplanken weer verwijderd en de ruimte tussen tunnelwanden en grond opgevuld met grind.
Uitgraven bouwkuip
Nadat de damwandplanken in grond zijn aangebracht, kan de bouwkuip uitgegraven worden. Avenue2 graaft eerst tot een diepte van circa 4 meter. Vervolgens worden stempels geplaatst. Stempels zijn stalen balken die horizontaal in een bouwput worden aangebracht tussen de damwanden. Naarmate een bouwkuip dieper wordt, neemt de druk van de grond buiten de bouwkuip op de damwanden toe. De stempels die in de bouwkuip worden aangebracht, ondersteunen de wanden en voorkomen dat deze naar binnen klappen. Daarna kan verder gegraven worden. Op een diepte van circa 8 meter wordt dan opnieuw een stempellaag geplaatst.

Naarmate de bouwkuip dieper wordt, neemt het gewicht van de stempels toe. Zo hebben de bovenste stempels een gewicht van 11 ton per stuk, de tweede rij stempels weegt 22 ton per stuk. De derde - en laatste rij - stempels weegt 33 ton per stuk. Dat is nodig omdat de druk van de grond die zoch buiten de bouwkuip bevindt, groter wordt naarmate de bouwkuip dieper wordt. Op het diepste punt worden géén stempels geplaatst. Daar komt een werkvloer die als fundering dient voor de tunnelvloer. De tunnelvloer fungeert dan ook als laatste stempellaag. De bouwkuip bij Europaplein wordt maximaal 12 meter diep.

Voortgang
Inmiddels is de grond binnen de bouwkuip van Europaplein-Zuid weggegraven en allereerst een betonnen werkvloer gestort. Deze werkvloer zorgt voor een egale ondergrond en voorkomt dat vocht in de uiteindelijke tunnelvloer komt. Bij Europaplein-Zuid is de uiteindelijke tunnelvloer inmiddels gereed en de opbouw van de wanden en het middenkanaal van de onderste tunnelbuizen vrijwel afgerond. De onderste stempellagen zijn verwijderd omdat de betonnen wanden de taak van de stempels overnemen.

Onderste tunnelbuizen
Dak
Donderdag 6 september werd het beton voor het eerste tunneldak gestort. Het dak wordt, net als de wanden, in delen (moten) aangelegd. Voor de betonstort van een dakdeel bouwt Avenue2 als eerste een houten ondersteuning waar de bekisting op wordt geplaatst. In de bekisting wordt wapening (stalen vlechtwerk) aangebracht. Daarna stort Avenue2 het beton voor het dak. Het eerste dak werd 6 september 2012 bij Europaplein-Zuid, ter hoogte van het Van der Valk hotel gestort. Daarmee is moot 10 de eerste gesloten tunnelmoot van de A2-tunnel.

De firma Mebin B.V. leverde circa 450m3 beton aan voor het eerste dak. Uiteindelijk wordt het dak van de onderste tunnelbuizen 0,8 meter dik. Kijk hier voor een fotoboek van de aanleg van de onderste tunnelbuizen.

Tunnelmonden
Het vlechtwerk voor de tunnelmonden is inmiddels gereed. Begin september stort Avenue2 het beton.

Bemaling bouwkuip
De toekomstige tunnel doorsnijdt een drietal grondlagen. Van boven naar beneden zijn dat:  
  • Een 3 tot 5 meter dikke kleilaag. Deze laag bevat fijne deeltjes en staat grotendeels droog. 
  • Een laag met grind en stenen tot ongeveer 12 meter diepte. Deze laag bevat grondwater. 
  • Vanaf 12 meter en dieper zit een zeer zachte, fijnkorrelige kalksteenlaag. Deze laag bevat grondwater. 
Binnen de bouwkuip worden de betonnen tunnelmonden aangelegd. Dat moet in een droge omgeving gebeuren. De damwanden die geplaatst zijn houden het grondwater voor een groot deel tegen. Maar binnendringen van grond- en regenwater is onvermijdelijk. Daarom moet allereerst het al aanwezige grondwater uit de bouwkuip worden weggepompt. In de directe omgeving van de bouwkuip wordt het grondwaterpeil verlaagd. Om deze verlaging buiten de bouwkuip te beperken, wordt het water via infiltratievelden weer buiten de bouwkuip in de grond teruggebracht (retourbemaling). De grondwaterstanden aan weerszijden van de tunnel blijven zo stabiel en de tunnel kan droog worden gebouwd.
Betonstort. Hoe gaat dat?
Voordat beton voor een vloer-of wanddeel gestort wordt, brengt Avenue2 een stalen vlechtwerk (zogenaamde wapening) aan. In de wapening komen vervolgens koelleidingen waar - na de betonstort - water ingepompt wordt. Dat is nodig omdat beton tijdens het uitharden warmte produceert. Het beton moet gekoeld worden zodat het gelijkmatig uithardt. De warmteontwikkeling in het beton wordt dan ook voortdurend in de gaten gehouden. Vervolgens plaatst Avenue2 de bekisting. Een bekisting is niets anders dan een mal (of vorm) waar het beton in gestort wordt.

De voorbereidingen voor een dakdeel verlopen in een andere volgorde. In dit geval wordt éérst een houten ondersteuning aangebracht waar de bekisting op kan rusten. De houten ondersteuning wordt verstevigd met steigers die het gewicht van het te storten beton kunnen dragen. Pas als deze voorbereidingen gereed zijn, kan de betonstort beginnen. 

Betonstort voor een vloer-, wand- en dakdeel moet - eenmaal begonnen - onafgebroken doorgaan zodat tijdens het uitharden geen naden ontstaan. De droogtijd van beton is ongeveer één dag. Dan kan de bekisting verwijderd worden. Na circa vier weken is het beton helemaal uitgehard en kan de vloer, wand of dak volledige belast worden.
Eerste betonstort A2-Project bij Europaplein
Vrijdag 20 april werd het eerste beton voor het A2-project Maastricht gestort bij Europaplein. Hier begon Avenue2 met de stort van een 'werkvloer'. Deze werkvloer voorkomt dat het gestorte beton in contact komt met de grond en zo water aan het beton onttrokken wordt. Vervolgens werd op de werkvloer het vlechtwerk (wapening) voor de tunnelvloer aangebracht. De betonstort voor de 'echte' tunnelvloer kon vervolgens beginnen. De betonnen tunnelvloer in de tunnel wordt circa negentig centimeter dik, net als het tunneldak. Bij de tunnelmonden moet de vloer echter dikker én breder zijn, om te voorkomen dat deze door grondwater omhoog geduwd wordt en gaat 'drijven'. Bij de tunnelmonden is de vloer dan ook zo'n 1,75 meter dik.
Uiteindelijk stort Avenue2 tussen de tunnelwanden en de omliggende grond een zware laag grind. Dit grind drukt de tunnelvloer naar beneden en voorkomt eveneens dat de vloer door grondwater omhoog wordt geduwd.
Aansluiting bouwkuip Europaplein-Noord
Begin april werd de Kennedysingel ter hoogte van het Europaplein verlegd. Dat gebeurt met behulp van tijdelijke viaducten die sinds 14 april 2012 aangesloten zijn op het bestaande wegennet. De tijdelijke viaducten - en dus de verlegging - maken het mogelijk om de bouwkuipen bij Europaplein-Zuid en Noord op elkaar aan te sluiten. Het huidige - westelijke - deel van de Kennedysingel werd na ingebruikname van de viaducten gesloopt.
Fotografie: Reen van Beek