BODEMVERONTREINIGING EN GRONDTRANSPORTEN

Wat is bodemverontreiniging?

Bodemverontreiniging is een term die we gebruiken als er door toedoen van mensen stoffen in de bodem of het grondwater terecht zijn gekomen die schadelijk kunnen zijn voor milieu of volksgezondheid.
 
Bodemverontreinigingen komen veel voor in Nederland. In de meeste gevallen is de blootstelling van mensen aan bodemverontreiniging zo laag, dat er geen nadelige gevolgen voor de gezondheid zijn te verwachten. Soms kan de blootstelling echter zo groot zijn dat gezondheidsrisico’s niet kunnen worden uitgesloten.

Gronddepot

Op de verschillende bouwterreinen van het project Avenue2 zijn gronddepots aangelegd. Daar er te weinig ruimte is om alle vrijgekomen grond binnen de projectgrenzen op te slaan, voeren we ook grond af naar andere locaties, zoals de ENCI-groeve en de Grensmaas.

BODEMVERONTREINIGING EN GRONDTRANSPORTEN

Bijgewerkt op 5 juni 2013

In het hele plangebied van Europaplein tot en met Kruisdonk en de Landgoederenzone komen tussen de 1.5 tot 2 miljoen m3 grond vrij. Ontgravingen zijn er niet alleen voor de aanleg van de tunnel maar ook bijvoorbeeld bij de Geusseltvijver en aanleg van andere infrastructurele werken bijvoorbeeld voor de nieuwe weg van de A2/A79 naar het bedrijventerrein Beatrixhaven.
 
Aan de noordkant van kruispunt Geusselt bij de voormalige wielerbaan is een overslagdepot. Uitgegraven grond wordt:
  • hergebruikt in het uitvoeringsbebied voor A2 Maastricht zelf om zo transportbewegingen te beperken 
  • naar een locatie in de buurt gebracht zoals de ENCI-groeve
  • door Avenue2 doorverkocht aan derden
  • indien noodzakelijk (o.a. wanneer verontreiniging wordt aangetroffen) afgevoerd naar erkende verwerkers.

Bij Kruisdonk is een gronddepot/opslagplaats voor grond.

Wat is de industriële voorgeschiedenis van het A2-tracé?

Maastricht heeft een lange industriële geschiedenis door de ligging aan de Maas en de aanwezigheid van kolen en ertsen. In een deel van het A2-tracé ligt de zogenaamde ‘Heugemse Overlaat’, een oud winterbed van de Maas. Bij hoge waterstanden in de Maas werd water afgevoerd via de overlaat en stonden geregeld grote delen van Wyckerpoort onder water. In de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw is de overlaat opgehoogd met grond, bouwpuin en meer.

Is er archiefonderzoek gedaan?

Ja, het projectbureau A2 Maastricht heeft, i.s.m. de gemeente Maastricht, archiefonderzoek gedaan. Het onderzoek is uitgevoerd in de periode van circa 2004 en 2008 in het Rijksarchief. Daarbij is de locatie van de Heugemse Overlaat in kaart gebracht. Ook gegevens van historische kaarten werden geraadpleegd. Daarnaast zijn boringen uit de archieven van TNO en de Rijksgeologische Dienst verzameld en geraadpleegd.

De historie van de aanleg en wijzigingen van de huidige N2/A2 zijn via oude ontwerptekeningen van RWS en luchtfoto’s nader bekeken. En door specialisten op bodemhygiënisch gebied zijn archieven geraadpleegd op zowel oude hinderwetvergunningen als oude luchtfoto’s/kaarten. Ook de heemkundevereniging van de wijk Heer heeft historische informatie ter beschikking gesteld. Zo zijn industriële activiteiten en andere zaken die tot een bodemverontreiniging kunnen leiden, zo goed mogelijk gereconstrueerd.

Zijn er grondboringen verricht. Zo ja hoe veel en hoe diep?

In de periode 2005-2009 hebben projectbureau A2 Maastricht en gemeente Maastricht grondboringen gedaan. Op het tracé van de huidige N2/A2 zijn tientallen boringen uitgevoerd tot ongeveer 7 meter diepte om een beeld te krijgen van de verontreinigingen.
De bodem langs het tracé is verontreinigd maar niet ernstiger dan voor een grote industriestad te verwachten is. In de bovenste meters van de bodem zijn puin en asfaltresten aangetroffen.

Houden jullie er rekening mee dat jullie in het gebied op afvalresten zullen stuiten?

Zoals bij elk project waar grondstromen vrijkomen letten we op afwijkende bodemlagen ten opzichte van hetgeen op basis van eerder uitgevoerd bodemonderzoek en historisch onderzoek is te verwachten (bijvoorbeeld afwijkende kleuren, geuren en grote hoeveelheid bodemvreemd materiaal). Als een afwijking wordt aangetroffen dan bekijken de uitvoerders, samen met de afdeling bodem van Avenue2, ter plaatse wat er aan de hand is. Vervolgens (al dan niet na aanvullende bodemonderzoek) wordt de bestemming van de vrijkomende grond bepaald. Ook de afdeling Handhaving van de gemeente Maastricht wordt hierbij betrokken.

Heerderweg
Bij de Heerderweg bevindt zich een zogenaamde ‘historische verontreiniging’. Deze is ontstaan in de jaren 1959-1969 toen hier een stomerij gevestigd was. De destijds gebruikte oplosmiddelen zijn in de bodem achtergebleven en vormen een ‘verontreinigingsbron’. In de loop van de jaren is deze verder in de grond gezakt waardoor ook een grondwaterverontreiniging is ontstaan.
Van 2006 tot 2012 is een sanering van de bovenste grondlagen uitgevoerd door de gemeente Maastricht. Op een diepte van 6 tot 13 meter is een grondwaterverontreiniging achtergebleven, die geen risico’s oplevert voor de omgeving.
 
Koningsplein
Ook bij het Koningsplein is sprake van historische verontreigingen door oplosmiddelen. Deze verontreiniging is, zeer waarschijnlijk, afkomstig van één of meer bronnen ten oosten van de A2.

Hebben jullie een scenario dat gevolgd kan worden in het geval er vervuiling aangetroffen wordt?

Grond
In geval er onverwachte vervuiling wordt aangetroffen, waarbij de grond niet voldoet aan de eisen die gelden voor hergebruik, dan wordt dit materiaal in principe afgevoerd naar een erkende verwerker of tijdelijk opgeslagen op een nooddepot. Dit laatste gebeurt alleen op momenten dat een erkende verwerker bijvoorbeeld gesloten is of de grond echt direct van de ontgravingslocaties verwijderd moet worden. Op het nooddepot opgeslagen grond wordt conform de daarvoor geldende eisen opgeslagen. De vrijkomende grondstromen worden overigens altijd geregistreerd, zodat bekend is waar de grond naar toe gaat. Periodiek wordt dit grondstromenregistratiesysteem ingezien door de bodemhandhaver van de gemeente Maastricht.
 
Grondwater
Tijdens de bouw van de A2-tunnel houden we de bouwkuip droog met behulp van ‘retourbemaling’. Het grondwater wordt opgepompt en op andere plekken dicht bij de bouwkuip terug in de grond gebracht. Dat gebeurt via een stelsel van leidingen. Samen met het bevoegde gezag, de gemeente Maastricht, is een monitoringsplan opgesteld. Dat houdt in dat de grondwaterstand en de kwaliteit van het opgepompte water nauwlettend gevolgd wordt. Waar nodig wordt in de uitvoering bijgestuurd. Het grondwaterpeil en –stroming blijft zo stabiel en verontreinigd grondwater wordt op de huidige plek gehouden.

Levert bodemverontreiniging risico's op voor de gezondheid?

Wanneer mensen in contact komen met bodemverontreiniging kan er in sommige gevallen een risico voor de gezondheid ontstaan. Er zijn verschillende manieren waarop mensen in contact kunnen komen met verontreinigingen die in de bodem zitten. In de meeste gevallen gaat het dan om:

·                     inslikken van bodemdeeltjes (hand-mond-gedrag kinderen)
·                     consumptie van gewassen
·                     inademing van vluchtige stoffen
·                     huidcontact

De contactmogelijkheden van omwonenden en/of automobilisten met verontreinigde grond in het A2-projectgebied is tijdens de uitvoering van het project beperkt. Op basis van de beschikbare gegevens over de bodemkwaliteit en de contactmogelijkheden met de bodem bestaat er geen gezondheidsrisico voor omwonenden.

Hoe beschermen we de eigen medewerkers tijdens het werken in een verontreinigd gebied?

Tijdens de werkzaamheden meten wij voortdurend. Als uit de meetresultaten blijkt dat er sprake is van een verontreiniging, bepaalt de afdeling Veiligheid, Gezondheid en Milieu (VGM, Avenue2) samen met team Veiligheid en Leefbaarheid van de gemeente Maastricht, welke maatregelen nodig zijn om gezondheidsrisico’s voor medewerkers te voorkomen. Bij een zware verontreiniging schakelen we een Veiligheidskundige en arbeidshygiënist in. De beschermingsmiddelen die ingezet worden, kunnen heel verschillend zijn en variëren van speciale kleding tot persluchttoestellen. De dienst Inspectie van het Ministerie van Sociale Zaken en Welzijn heeft een controlerende taak: als de beschermende maatregelen onvoldoende zijn, treedt de dienst Inspectie op.

Levert het uittrillen van damwandplanken bij de Heerderweg gevaar op voor omwonenden of automobilisten?

Nee. De verontreiniging bestaat uit oplosmiddelen die verdampen bij contact met de buitenlucht. De vrijgekomen dampen lossen meteen op waardoor deze niet meer meetbaar zijn. De afstand van het werkgebied tot de rijweg en woningen is groot genoeg om contactmogelijkheden uit te sluiten.

De verontreiniging bij de Heerderweg zit in het grondwater. Waarom levert deze risico’s op tijdens het uittrillen van damwandplanken?

De damwandplanken zijn tot een diepte van 25 meter in zogenaamde ‘cement-bentonietsleuven’ afgehangen. Op deze diepte bevindt zich verontreinigd grondwater. Daarom moeten we ervan uitgaan dat de planken in contact zijn gekomen met de verontreiniging en beschermende maatregelen voor onze eigen medewerkers nodig zijn. Welke maatregelen ingezet worden bepalen wij niet zelf. Dat gebeurt altijd in samenspraak met de afdeling Veiligheid, Gezondheid en Milieu (VGM, Avenue2) en team Veiligheid en Leefbaarheid van de gemeente Maastricht. Bij zwaardere verontreinigingen schakelen we ook een Veiligheidskundige en arbeidshygiënist in.

Wat gebeurt er met verontreinigde damwandplanken?

Verontreinigde damwandplanken worden binnen het werkterrein opgeslagen. Aan het einde van de werkdag worden de planken afgevoerd naar een depot om voorbereid te worden voor hergebruik. Omdat de oplosmiddelen dan al verdampt zijn, levert dit geen enkel risico voor de omgeving op.