Dag van de Bouw

Tijdens de Dag van de Bouw, zaterdag 1 juni 2013, bezochten 8500 belangstellenden de bouwkuip bij Europaplein. De bouwkuip was niet voor de eerste keer te bezichtigen: ook in 2012 werd de bouwkuip tijdens de Dag van de Bouw druk bezocht.

Moten. Wat zijn dat?

De bouwkuip voor de A2-tunnel is onderverdeeld in moten. Elke moot is 24 meter lang. Bij Europaplein-Zuid ligt moot 1. De laatste moot - moot 108 - ligt bij kruispunt Geusselt. Tijdens de aanleg van de bouwkuip-wanden worden ook tussen de verschillende moten damwanden aangebracht. Zo ontstaan 'compartimenten' die per stuk ontgraven kunnen worden.
Intrillen damwandplanken Intrillen damwandplanken
Stempels Stempels
Wapening en bekisting Wapening en bekisting
Tafelbekisting Tafelbekisting

Wist u dat

  • Het eerste graafwerk in de bouwkuip startte op 29 februari 2012? Klik hier voor een flimpje van het eerste persbezoek aan de bouwkuip, op 27 maart 2012
  • Het eerste beton voor de A2-tunnel bij Europaplein werd gestort? Dat was op vrijdag 20 april 2012.
  • Donderdag 6 september 2012 Avenue2 het eerste dak voor de A2-tunnel stortte bij Europaplein, ter hoogte van het Van der Valk hotel (moot 10)
  • Het dak begint niet bij moot 10, maar bij moot 9?
  • De eerste tussenvloer van de A2-tunnel op dinsdag 16 oktober 2012 werdgestort? Dat gebeurde ter hoogte van de Praxis (moot 30)
  • De eerste wanden voor de bovenste tunnelbuizen van de A2-tunnel op vrijdag 23 november 2012 werden gestort?
  • Zaterdag 26 januari 2013 het beton voor het eerste gesloten, dubbellaagse tunneldeel werd gestort? Klik hier voor foto's.
  • In het noordelijke deel van de bouwkuip bij Europaplein, ter hoogte van de Heerderweg, de eerste betonnen ruwbouw van de tunnel gereed was? Hier werden dan ook de eerste damwandplanken uitgetrild.

Een kunstwerk voor Europaplein

De A2-tunnel bij Europaplein is nog niet klaar, maar toch is binnen het werkterrein al een eerste begin gemaakt met de definitieve inrichting: het kunstwerk Europaplein. Lees hier meer.

 

BOUWKUIP EUROPAPLEIN

Bijgewerkt op 2 juni 2013

De bouw van de A2-tunnel in Maastricht begon in het najaar van 2011 bij Europaplein, ten zuiden van de John F. Kennedysingel. Hier bouwen we de zuidelijke in- en uitgangen van de A2-tunnel. De tunnelbouwkuip bestaat uit 30 zogenaamde moten, die elk 24 meter lang zijn. Dat betekent dat de bouwkuip bij Europaplein 720 meter lang is. Inmiddels zijn de werkzaamheden bij Europaplein ver gevorderd: naar verwachting is de betonnen ruwbouw van de A2-tunnel in het najaar van 2013 gereed.
Waarom maken we een bouwkuip?
Om de tunnel droog en veilig te kunnen bouwen, is een bouwkuip nodig. Omdat de ruimte in de stad, zeker rondom de N2 heel beperkt is, moet de bouwkuip voor de gestapelde A2-tunnel verticale wanden krijgen. Die wanden worden verstevigd met stalen damwanden. De damwanden zorgen ervoor dat de wanden stevig genoeg zijn en de bouwkuip waterdicht is. De bouwkuip fungeert zo als een 'droogdok' voor de bouw van de daadwerkelijke tunnel. Naarmate de betonnen ruwbouw vordert, verwijderen we de stalen wanden ook weer. De bouwkuip is dan immers niet meer nodig. Bovendien mogen de stalen damwandplanken niet in de grond achterblijven omdat ze andere, toekomstige bouwwerkzaamheden in de weg kunnen staan. In maart 2013 trilden we de eerste damwandplanken uit de grond, ter hoogte van de Heerderweg. In juni 2013, tot medio september 2013, gaat het werk verder en trillen we ook de resterende damwandplanken uit de grond.
Hoe wordt een bouwkuip aangelegd?
Allereerst worden damwandplanken in de grond aangebracht. Dat kan op twee verschillende manieren: door de planken rechtstreeks in de grond te trillen of door het afhangen van damwandplanken in zogenaamde ‘cement-bentonietsleuven’. Dat zijn sleuven die met behulp van diepwandstellingen (sleufgrijpers) gegraven worden. Tijdens het graven worden de sleuven gevuld met bentoniet, een mengsel van water en fijne kleideeltjes. Het bentoniet zorgt ervoor dat de sleuf niet in elkaar kan zakken. Vervolgens laten we damwandplanken in de sleuven zakken. De eerste methode, intrillen, gebruikte Avenue2 in het zuidelijke deel van de bouwkuip bij Europaplein. In het noordelijke deel van de bouwkuip werden cement-bentonietsleuven gegraven. Als de bouwkuipwanden zijn aangelegd, start het uitgraven.

Ontgraven
Een bouwkuip kan niet zomaar uitgegraven worden. Eerst boren we bronnen voor grondwaterbemaling. Zo zorgen we ervoor dat het grondwater niet binnen kan dringen in de bouwkuip.  En naarmate de bouwkuip dieper wordt, moeten de wanden verstevigd worden met zogenaamde ‘stempels’ (zie foto hiernaast). Dat zijn stalen buizen die ervoor zorgen dat de wanden ondersteund worden. De grond aan de buitenkant drukt immers op de bouwkuipwanden. Zonder ondersteuning zouden deze naar binnen gedrukt worden. Avenue2 brengt om de drie à vier meter een nieuwe stempellaag aan. Hoe dieper de bouwkuip, hoe groter en zwaarder de stempels zijn. Zo wegen de bovenste stempels ongeveer 11 ton per stuk en hebben deze een diameter van 90 centimeter, de onderste stempels wegen circa 20 ton per stuk, met een diameter van 1 meter 20.
Hoe houden we de bouwkuip droog?
Binnen de bouwkuip wordt de betonnen tunnel aangelegd. Dat moet in een droge omgeving gebeuren. De damwanden die geplaatst zijn houden het grondwater voor een groot deel tegen. Maar binnendringen van grond- en regenwater is onvermijdelijk. Daarom moet allereerst het al aanwezige grondwater uit de bouwkuip worden weggepompt. Door de aanleg van een bouwkuip wordt het grondwaterpeil in de directe omgeving verlaagd. Om deze verlaging buiten de bouwkuip te beperken, wordt het water via zogenaamde retourvelden in de grond teruggebracht. De grondwaterstanden aan weerszijden van de tunnel blijven zo stabiel en de tunnel kan droog worden gebouwd.
Situatie zonder retourbemaling Situatie zonder retourbemaling
Situatie met retourbemaling Situatie met retourbemaling
Betonstort
De A2-tunnel is verdeeld in ‘moten’ van 24 meter en de betonnen ruwbouw wordt moot voor moot opgebouwd. Dat begint met een  ‘werkvloer’. Een werkvloer is niet anders dan een vlakke, betonnen ondergrond van enkele centimeters, waarop de tunnelbouwers hun werk kunnen uitvoeren. Op de werkvloer wordt het vlechtwerk (ook wel wapening genoemd) voor de tunnelvloer aangebracht. De wapening is een soort frame van stalen staven, als versteviging van het beton voor de tunnelvloer. Op die manier kan het beton niet gaan scheuren. In de wapening komen vervolgens koelleidingen waar - na de betonstort - water ingepompt wordt. Dat is nodig omdat beton tijdens het uitharden warmte produceert en gekoeld moet worden zodat het gelijkmatig uithardt. Vervolgens plaatst Avenue2 de bekisting. Een bekisting is niets anders dan een mal (of vorm) waar het beton in gestort wordt.
Voorbereidingen tussenvloeren en tunneldak
De voorbereidingen voor een tussenvloer en dakdeel verlopen in een andere volgorde. In dit geval wordt éérst een houten ondersteuning aangebracht waar de bekisting op kan rusten. De houten ondersteuning wordt op zijn beurt ondersteund door zogenaamde ‘tafelbekisting’ (zie foto hiernaast). Vervolgens brengen we de wapening aan. Pas als deze voorbereidingen gereed zijn, kan de betonstort beginnen.

Storten van beton
Betonstort voor een vloer-, wand- en dakdeel moet - eenmaal begonnen - onafgebroken doorgaan zodat tijdens het uitharden geen naden ontstaan. Al na enkele uren is het beton 'beloopbaar'. Dan wordt de toplaag van het beton opgeschuurd (gevlinderd). Het vlinderen verbetert de structuur van het beton en zorgt ervoor dat water niet kan binnendringen. De droogtijd van beton is ongeveer één dag. Dan kan de bekisting verwijderd worden. Na circa vier weken is het beton helemaal uitgehard en de vloer, wand of dak op volle sterkte.
Na de betonstort
Als een aantal aaneengesloten betonnen tunneldelen gereed zijn, kunnen we de ruimte tussen dam- en tunnelwanden op gaan vullen met grond. Daarvoor hergebruiken we de grond die eerder werd afgegraven. De grond tussen de dam- en tunnelwanden wordt, met behulp van een trilwals, verdicht. Dat is nodig omdat de aangevulde grond uiteindelijk even compact moet zijn als de grond buiten de bouwkuip. De trillingen van de trilwals kunnen ook buiten de bouwkuip merkbaar zijn.
Verwijderen bouwkuip
Als de grond tussen de dam- en tunnelwanden is aangevuld, is de bouwkuip niet meer nodig. Dat betekent dat we de damwandplanken weer verwijderen. Dat doen we door de damwandplanken één voor één uit de grond te trillen. Dat gebeurt met een zogenaamde heistelling: een grote machine met daaraan vast een trilblok.
Het trilblok bevestigen we aan het uiteinde van de stalen damwandplank. Door het trillen gaat de grond rondom de damwandplank bewegen waardoor de plank langzaam omhoog kan worden getrokken. Soms lukt het niet om de grond met trillen in beweging te krijgen. Dan geven we, met behulp van een heiblok, een klap op de bovenkant van de stalen plank zodat de grond alsnog in beweging komt. Lees hier meer over het uittrillen van damwandplanken bij Europaplein.
Weetjes 
Lengte
De bouwkuip bij Europaplein is 720 meter lang. De onderste A2-tunnelbuizen worden uiteindelijk 2,3 kilometer lang. De bovenste tunnelbuizen zijn minder lang: 1,8 kilometer.
 
Diepste punt
Onder de tijdelijke viaducten van de John F. Kennedysingel is de bouwkuip 16 meter diep. Dat wil zeggen dat Avenue2 vanaf het maaiveld (het bestaande grondoppervlak) tot 16 meter diep heeft gegraven. Omdat Maastricht hoger ligt dan het noordelijke deel van Nederland, is dit nog altijd 35,20 meter boven NAP (Normaal Amsterdams Peil).
 
Staalwerk
In totaal werd bij de bouwkuip van Europaplein bijna 17 miljoen kilo aan staal en ijzer gebruikt. Dit bestond onder andere uit :
  • Damwandplanken: 62.000m2 of 10 miljoen kilo (vergelijkbaar met negen voetbalvelden)
  • Stempels: 372 stuks of 6,7 miljoen kilo
Ter vergelijking: de Eifeltoren weegt 7300 ton (7.300.000 kilo). Tijdens de bouw van de Eifeltoren werd 9441 ton (9.441.000 kilo) ijzer gebruikt.
 
Grondwerk
De eerste grond werd op 29 februari 2012 weggegraven. In de bouwkuip van Europaplein werd in totaal 270.000 m3 grond weggegraven. Dat zijn 18.000 vrachtwagens (4,5 miljoen kruiwagens) vol met grond. 
Sleuven voor damwanden
Tijdens het graven van de cement-bentonietsleuven werd 14.420 m3 grond weggegraven. Dat zijn 1200 vrachtwagens (of 231.000 kruiwagens) vol met grond.
 
Bemaling
In opdracht van Avenue2 brengt de firma Van Tongeren in en langs de bouwkuip een bemalingsysteem aan. Daarvoor boorde de firma Van Tongeren bronnen die een totale lengte van 1 kilometer hebben. Per uur kan bij de bouwkuip van Europaplein 250 m3 grondwater weggepompt worden. Dat staat gelijk aan 250.000 liter grondwater per uur (of 25.000 emmers vol).
 
Catering
Tijdens het afgelopen jaar werden medewerkers van Avenue2 door het Van der Valk hotel regelmatig voorzien van onder andere pannenkoeken, broodjes en erwtensoep.
Fotografie: Reen van Beek en Communicatie A2 Maastricht